W skrócie: od 1 lipca 2025 cudzoziemski absolwent polskiej uczelni nie ma już automatycznego dostępu do rynku pracy „na podstawie dyplomu". Zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę działa wyłącznie dla absolwentów uczelni umieszczonych w specjalnym Wykazie Ministerstwa Nauki. Jeśli Twoja uczelnia jest w wykazie — po obronie pracujesz bez zezwolenia, a kartę pobytu na podstawie pracy składa się standardowo. Jeśli nie — potrzebne jest pełne zezwolenie typu A albo oświadczenie. Bez tego pracodawca dostaje karę 3 000 PLN za każdy przypadek nielegalnego zatrudnienia, a Ty — odmowę karty pobytu i ryzyko deportacji.

Poniżej — jak sprawdzić status swojej uczelni, jak na czas się przeorganizować, co składać w MOS v2.0 i co robić absolwentom, których uczelnia z wykazu wypadła.

Co zmieniło się w lipcu 2025

Do 30 czerwca 2025 każdy absolwent dziennych studiów polskiej uczelni wyższej (publicznej lub niepublicznej, akademickiej) był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Wystarczyło przedstawić pracodawcy dyplom i można było zatrudnić bez dodatkowych formalności.

Od 1 lipca 2025 zasada została zawężona. Zwolnienie działa wyłącznie, gdy:

Ukończyłeś dzienne studia (stacjonarne) — niestacjonarne (zaoczne, wieczorowe) nie kwalifikują się.
Twoja uczelnia jest w Wykazie uczelni publicznych i niepublicznych, których absolwenci są zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Lista prowadzona jest przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, aktualizowana co kwartał.
Od obrony minęło nie więcej niż 3 lata (potem zwolnienie wygasa, obowiązuje tryb ogólny).

Jeśli choć jeden warunek nie jest spełniony, zwolnienie nie działa. Pracodawca musi załatwić oświadczenie (dla obywateli UA, BY, MD, GE, AM) lub zezwolenie typu A (dla pozostałych).

Jak sprawdzić swoją uczelnię

Wykaz publikowany jest na stronie Ministerstwa Nauki i aktualizowany kwartalnie. Sprawdzaj po dokładnej nazwie instytucji — z uwzględnieniem konkretnego wydziału lub filii. Bywa, że kampus główny jest w wykazie, a filia w innym mieście — nie.

Jeśli uczelnia jest w wykazie — żaden dodatkowy krok pracowniczy nie jest potrzebny. Jeśli nie — trzy scenariusze.

Scenariusz A: uczelnia w wykazie

Najprostsza ścieżka. Po obronie:

Odbierasz oryginał dyplomu (lub Suplement do dyplomu). U niektórych uczelni wydanie trwa do 6 tygodni — planuj wcześniej.
Podpisujesz umowę o pracę. W umowie wskazana jest formuła „Pracownik jest absolwentem uczelni z Wykazu MNiSW".
W ciągu 30 dni od podpisania składasz wniosek o kartę czasowego pobytu w MOS v2.0 na podstawie pracy (art. 114 Ustawy o cudzoziemcach).
Dokumenty: dyplom + suplement, umowa o pracę, paszport, zdjęcie, opłata skarbowa 340 PLN. Załącznik nr 1 od pracodawcy — standardowy, bez zezwolenia.
Termin wydania — 4–8 miesięcy w mazowieckim, szybciej niż przy zwykłych sprawach pracowniczych.

Scenariusz B: uczelnia poza wykazem, obywatelstwo UA / BY / MD / GE / AM

Obywatele tych pięciu państw (plus częściowo Litwa od 2024 dla wybranych kategorii) pracują w Polsce na uproszczonej procedurze oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy. Pracodawca rejestruje oświadczenie w Powiatowym Urzędzie Pracy online w 1–7 dni. Praca może rozpocząć się natychmiast — na 24 miesiące z możliwością przedłużenia.

W procedurze karty pobytu:

Pracodawca rejestruje oświadczenie w PUP przed podpisaniem umowy.
Podpisuje się umowę o pracę.
W MOS v2.0 składa się wniosek o kartę pobytu na podstawie pracy z kopią zarejestrowanego oświadczenia.

To droga, którą absolwenci wykorzystywali wcześniej bez względu na uczelnię. Obecnie zachowana jest dla obywateli wymienionych państw.

Scenariusz C: uczelnia poza wykazem, obywatelstwo poza tymi pięcioma

Najbardziej pracochłonny scenariusz — dotyczy obywateli Indii, Bangladeszu, Uzbekistanu, Kazachstanu, Turcji, Pakistanu, ZEA, USA, Wielkiej Brytanii, Indonezji, Nepalu i innych. Pracodawca musi uzyskać pełne zezwolenie typu A.

Procedura:

Pracodawca przeprowadza test rynku pracy w PUP (5–14 dni — sprawdzenie, czy nie ma kandydata lokalnego).
Po teście — wniosek o zezwolenie typu A w MOS v2.0 (od lipca 2025 — wyłącznie elektronicznie).
Wojewoda weryfikuje: opłaty ZUS pracodawcy, realność działalności, dopasowanie stanowiska do kwalifikacji, minimalne wynagrodzenie.
Termin wydania zezwolenia typu A w mazowieckim — 2–4 miesiące.
Po otrzymaniu zezwolenia — podpisanie umowy i wniosek o kartę pobytu.

Łącznie od obrony do wydanej karty — 8–14 miesięcy. Wolniej niż u kolegi z Ukrainy, którego pracodawca ma oświadczenie po tygodniu.

Najczęstsze błędy

1. Pracodawca opiera się na dawnych zasadach. Mali i średni polscy pracodawcy często nie wiedzą o reformie z lipca 2025 i zatrudniają absolwentów „na dyplom". Pół roku później — kontrola PIP lub Straży Granicznej, kara 3 000 PLN za pracownika, a absolwent dostaje odmowę karty pobytu na rok.

2. Studia niestacjonarne. Zwolnienie nigdy nie obejmowało studiów niestacjonarnych (zaocznych, wieczorowych). Często pomijane przez studentów MBA i części programów IT. Z dyplomem niestacjonarnym pozostaje wyłącznie oświadczenie lub zezwolenie.

3. Złożenie po wygaśnięciu wizy. Wiza studencka kończy się często dzień po obronie. Jeśli wniosek nie został złożony — pobyt staje się nielegalny. Składaj przed wygaśnięciem wizy; UPO zapewnia legalny pobyt na czas rozpatrywania.

4. Błąd 3-letniego okna. Zwolnienie działa 3 lata od daty wydania dyplomu. Obrona w czerwcu 2022 i praca bez zezwolenia do czerwca 2025 — w porządku. Po czerwcu 2025 — zezwolenie konieczne niezależnie od wykazu.

5. Filia uczelni poza Polską. Studia w zagranicznej filii polskiej uczelni nie kwalifikują do zwolnienia — wykaz dotyczy instytucji w RP.

Co składać w MOS v2.0

Pakiet podstawowy:

wniosek o kartę czasowego pobytu (formularz z 1 grudnia 2025);
paszport ze stroną zawierającą aktualną podstawę pobytu;
dyplom (lub Suplement do dyplomu) — z tłumaczeniem przysięgłym, jeśli wystawiony w obcym języku;
zaświadczenie z uczelni potwierdzające studia stacjonarne, z odniesieniem do wykazu (jeśli dotyczy);
umowa o pracę z wynagrodzeniem od 4 806 PLN brutto;
załącznik nr 1 od pracodawcy;
jeśli dotyczy: oświadczenie zarejestrowane w PUP (5 państw) lub zezwolenie typu A (pozostali);
ubezpieczenie zdrowotne lub potwierdzenie ZUS/NFZ;
potwierdzenie opłaty skarbowej 340 PLN.

Czy można nadal studiować i składać kartę pobytu na pracę

Tak. Po przejściu z licencjatu na magisterskie lub doktoranckie można złożyć kartę pobytu na podstawę „nauka" lub „praca". Większość wybiera „pracę", bo zapewnia pełny dostęp do rynku pracy (bez limitu 20 godzin tygodniowo).

Aby studiować i pracować bez limitu — podstawa „praca". Jeśli nauka jest priorytetowa, a praca okazjonalna — podstawa „nauka".

Kiedy potrzebny prawnik

Samodzielnie radzą sobie absolwenci, których uczelnia jest w wykazie, pracodawca ma doświadczenie z cudzoziemcami, dyplom w języku polskim, brak problemów z poprzednim statusem.

Prawnik potrzebny, gdy:

uczelnia poza wykazem, a pracodawca nie umie obsłużyć zezwolenia typu A;
przerwa ponad 30 dni między obroną a wnioskiem;
praca u innego pracodawcy w innym województwie (przeprowadzka + rejestracja);
równolegle składane łączenie rodzin (małżonek, dzieci);
poprzednia karta studencka anulowana lub zwrócona.

Stawka LegalWin za kartę pobytu absolwenta — od 1 800 PLN przy uczelni w wykazie. Od 3 200 PLN przy pełnym zezwoleniu typu A z testem rynku pracy.

Umów konsultację dla absolwenta →

Artykuł ma charakter informacyjny. Właściwa droga zależy od obywatelstwa, formy studiów i przynależności uczelni do wykazu. W indywidualnych sprawach prosimy o konsultację z prawnikiem.

Powiązane materiały:

Z wizy studenckiej na kartę pobytu 2026: nowe ograniczenia dla absolwentów